Bestel je vanavond een tequila shot in een goede cocktailbar, dan trekt de bartender waarschijnlijk een wenkbrauw op. Niet omdat tequila slecht is, maar omdat er iets is veranderd achter de bar. Steeds meer mannen die vroeger automatisch naar tequila of whiskey grepen, bestellen nu mezcal. Niet als shot, maar puur en langzaam, of verwerkt in een cocktail met net iets meer diepte dan de standaard margarita.
De cijfers ondersteunen wat je in de bar ziet gebeuren. Agave-sterkedrank kent sinds 2019 in de Verenigde Staten een jaarlijkse groei van meer dan 35 procent, en die beweging waait over naar Europese steden. Mezcal werd jarenlang weggezet als "het rokerige neefje van tequila", te intens voor de meeste drinkers. Die reputatie klopt niet meer. Wie het eenmaal goed heeft geproefd, snapt waarom de categorie nu net zo serieus wordt genomen als whiskey.
Wat mezcal echt anders maakt dan tequila
Technisch gezien is alle tequila mezcal, maar niet andersom. Tequila mag alleen gemaakt worden van blauwe Weber-agave uit een paar aangewezen staten rond Jalisco. Mezcal kan gemaakt worden van tientallen verschillende agavesoorten, verspreid over heel Mexico, en elke soort geeft een ander karakter. Espadín, de meest gebruikte variëteit, heeft een kruidige, citrusrijke toon. Andere soorten gaan richting aards, hartig of zelfs licht zoet.
Het echte verschil zit in het productieproces. Bij tequila stomen producenten de agaveharten in gesloten ovens. Bij mezcal roosteren ze de agave in ondergrondse aarden kuilen, vaak dagenlang, boven smeulend hout. Dat geeft mezcal zijn kenmerkende rokerige karakter, al is "rokerig" niet het enige dat je proeft. Doordat er zoveel agavesoorten en regionale technieken bestaan, is er geen vast smaakprofiel: de ene fles ruikt naar gegrilde ananas, de andere naar natte aarde na een regenbui.
Qua alcoholpercentage zit je met beide spirits meestal tussen de 36 en 55 procent, waarbij tequila vaker rond de 40 procent blijft en mezcal er net iets bovenuit piekt. Grote merken zoals Del Maguey en Montelobos maken dat verschil goed inzichtelijk op hun etiketten, iets waar je bij een goedkope tequilafles zelden zo veel uitleg over krijgt.
Waarom shotten hier niet de bedoeling is
Het grootste misverstand over mezcal is dat je het net als tequila achteroverslaat met zout en limoen. Dat is precies wat de meeste bartenders je afraden. Mezcal is gemaakt om langzaam te proeven, niet om weg te werken. Het klassieke ritueel is simpel: een klein glaasje puur, zonder ijs, met een glas water ernaast. Een schijfje sinaasappel verzacht de agave, een snufje zout kruidt het en brengt de rokerige smaken naar voren.
Dat past ook bij een bredere verschuiving in hoe mannen drinken. Net zoals alcoholvrij bier eindelijk goed is geworden, draait ook mezcal om bewuster kiezen in plaats van zoveel mogelijk binnenwerken. Je bestelt een goed glas, neemt er de tijd voor, en dat is het.
De cocktails waarmee je begint
Puur drinken is niet voor iedereen een instapmoment, en dat hoeft ook niet. Twee cocktails maken de overstap makkelijk. De Oaxacan Old Fashioned combineert reposado tequila met een scheutje mezcal, waardoor je de rokerige toon proeft zonder dat die de overhand neemt. Het is de cocktail waarmee duizenden whiskeydrinkers mezcal voor het eerst proefden zonder het meteen door te hebben.
De Smoky Paloma is de toegankelijkere optie: grapefruitsap, sodawater en mezcal in plaats van tequila. Fris, licht bitter, met net dat beetje rook op de achtergrond. Bars in Amsterdam en Rotterdam experimenteren inmiddels ook met hartige varianten, waarbij bartenders mezcal combineren met sesamolie of gerookt spek voor meer body zonder extra zoetheid. Wie liever bij een vertrouwd recept blijft, kan ook gewoon teruggrijpen op hoe je whiskey het beste drinkt en van daaruit de stap naar mezcal zetten.
Welke fles je moet kopen als je begint
Sla de goedkoopste fles in de supermarkt over. Mezcal van kwaliteit kost meestal tussen de 35 en 60 euro, en dat prijsverschil met tequila zit hem in de handmatige productie: veel mezcal wordt nog steeds ambachtelijk gestookt door kleine producenten in Oaxaca, niet in grote fabrieken. Begin met een espadín, de meest toegankelijke en meest gebruikte soort. Pas als je die smaak kent, heeft het zin om door te proeven naar zeldzamere agavesoorten zoals tobalá of madrecuixe, die vaak nog specifieker en duurder zijn.
Volgens de achtergrondinformatie over mezcal op Wikipedia wordt de drank al eeuwenlang op dezelfde traditionele manier gemaakt in de Mexicaanse deelstaat Oaxaca, waar het grootste deel van de wereldproductie nog altijd vandaan komt. Die geschiedenis is precies waarom de drank nu zo aanslaat bij mannen die genoeg hebben van massaproductie en op zoek zijn naar iets met een verhaal.
Wat dit betekent voor jouw volgende bestelling
Je hoeft niet meteen je tequilafles weg te gooien. Maar de volgende keer dat je in een goede bar staat, is mezcal het drankje om te proberen in plaats van de zoveelste gin-tonic of alcoholvrije gin. Bestel het puur, neem er de tijd voor, en laat de bartender je door de opties heen praten. Het is geen trend die morgen weer verdwijnt: de vraag groeit al jaren en de kwaliteit gaat elke maand omhoog. Wie nu instapt, proeft over een paar jaar het verschil tussen een drankje volgen en een drankje echt kennen.