Je staat aan de bar, de barman vraagt wat je drinkt, en voor het eerst in jaren zeg je niet automatisch "biertje". Steeds meer mannen bestellen een alcoholvrije gin-tonic of een 0.0 whisky, en niet omdat ze moeten rijden. Ze doen het gewoon, ook op een vrijdagavond zonder verplichtingen. Wat een paar jaar geleden nog een saai glas prik was met een schijfje limoen, is nu een serieuze markt met eigen merken, eigen destillatiemethodes en, belangrijker nog, eigen fans.
Waarom je borrel opeens minder alcohol bevat
De cijfers liegen er niet om. Het alcoholvrije segment groeit al jaren met dubbele cijfers, terwijl de totale drankconsumptie in Nederland juist stabiliseert. Het Trimbos-instituut ziet die verschuiving vooral bij jongere generaties, maar ook dertigers en veertigers drinken bewuster. Niet uit dwang, maar omdat ze merken dat een avond zonder kater de volgende ochtend simpelweg fijner is.
Grote merken hebben dat allang doorgehad. Gordon's bracht een 0.0-variant uit, Captain Morgan volgde met een alcoholvrije rum, en kleinere spelers als Lyre's en Seedlip bouwden hun hele bedrijf rond dit idee. Waar je vijf jaar geleden nog moeite had om iets anders dan alcoholvrij bier te vinden, staat de schappenwand bij Gall & Gall en de slijterij inmiddels vol met flessen zonder ethanol.
Deze merken maken het verschil
Het grote verschil met vroeger zit in de smaak. De eerste generatie alcoholvrije sterke drank smaakte vooral naar suikerwater met een vage kruidentoets. Merken als Seedlip lossen dat op door botanicals te destilleren zoals bij echte gin, alleen zonder het eindproduct alcoholisch te maken. Lyre's gaat nog verder en imiteert specifieke dranken: hun "American Malt" moet aan whisky doen denken, hun "Dry London Spirit" aan gin.
Club Zero, de Nederlandse speler in dit rijtje, richt zich juist op de horeca en verkoopt via een eigen webshop rechtstreeks aan consumenten. Dat zorgt voor meer keuze dan alleen wat er toevallig in de supermarkt ligt. Wil je zelf een keer ouderwets bier proeven zonder de kater, dan hebben we al eerder uitgezocht welk alcoholvrij bier écht goed scoort. Voor sterke drank geldt hetzelfde principe: niet elk merk is het proberen waard, en het loont om te vergelijken voordat je een hele fles koopt.
Hoe smaakt het nu echt
De eerlijke conclusie na het proeven van een stuk of acht alcoholvrije varianten: het scheelt per merk enorm. Een goede alcoholvrije gin mist de branderigheid van echte alcohol, maar de botanicals (jeneverbes, koriander, citrus) komen prima door in een tonic. Bij whisky-alternatieven ligt dat lastiger. De rooksmaak en houtnoten van een echte single malt zijn nauwelijks na te bootsen zonder het vat-rijpingsproces, dus verwacht geen kopie van je favoriete Schotse dram. Wie van whisky houdt, kan trouwens ook onze tips over het serveren en proeven van whisky erop naslaan, puur om te zien wat je bij de alcoholvrije versie mist en wat niet.
Rum-alternatieven zitten er qua smaak het dichtst bij in de buurt, waarschijnlijk omdat de zoete, kruidige tonen makkelijker chemisch na te bootsen zijn dan de complexiteit van gerijpte whisky. Een alcoholvrije rum met cola en limoen valt bij de meeste mensen nauwelijks op als je het niet van tevoren zegt.
Wat een avond zonder alcohol met je lijf doet
Los van de smaak is er een praktische reden waarom deze drankjes aanslaan: je voelt je de volgende dag simpelweg beter. Alcohol verstoort je slaap, ook als je maar twee glazen op hebt, en zorgt voor een hogere hartslag tijdens de nacht. Skip je die twee glazen, dan merk je dat al de ochtend erna. Voor mannen die serieus met hun conditie bezig zijn, is dat een reden op zich om vaker voor de 0.0-variant te kiezen tijdens het weekend, zonder helemaal te stoppen met uitgaan of gezellig zijn met vrienden.
Er zit ook een sociaal aspect aan. Een alcoholvrije gin-tonic bestellen voelt niet meer als een uitzondering die uitleg vraagt. De barman schenkt het gewoon in, in hetzelfde glas, met dezelfde garnering. Niemand die er nog raar van opkijkt.
Zo begin je zelf met alcoholvrije sterke drank
Begin niet met de goedkoopste fles die je tegenkomt. De prijsverschillen tussen merken zeggen vaak iets over de kwaliteit van de botanicals, en juist bij alcoholvrij val je zonder alcohol harder terug op smaak alleen. Probeer eerst een gin-variant, die is over het algemeen het dichtst bij het origineel en het makkelijkst te combineren met tonic. Bouw van daaruit uit naar rum of whisky als je merkt dat het je bevalt.
Bewaar de fles ook echt zoals je een normale sterke drank zou bewaren: donker, koel, buiten direct zonlicht. De botanicals verliezen anders sneller hun kracht dan je zou verwachten.
Reken op zo'n vijftien tot twintig euro voor een goede alcoholvrije gin, ongeveer hetzelfde als een middenklasse fles met wel alcohol. Dat verbaast veel mensen, want er zit tenslotte geen accijns op. Het verschil zit in het productieproces: destilleren en dan de alcohol er weer uit halen kost simpelweg meer werk dan een gewone gin stoken. Zie het niet als een goedkoop alternatief, maar als een andere drank met zijn eigen prijskaartje.
En mocht je toch een keer twijfelen tussen alcoholvrij en gewoon een biertje, onthoud dan dat niemand aan de bar meer vraagt waarom. Die tijd is voorbij.